Η ΝΙΚΗ -ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

on

Η ακέφαλος Νίκη, είναι μαρμάρινο γλυπτό άγνωστου καλλιτέχνη της ελληνιστικής περιόδου που βρέθηκε στο Ιερό των «Μεγάλων Θεών», πάνω από το αρχαίο θέατρο, στη Παλιάπολη της Σαμοθράκης, παριστάνει φτερωτή τη θεά Νίκη και εκτίθεται στο Μουσείο του Λούβρου από το 1884.

13285814_1727012227575942_1212790062_n

Το άγαλμα έχει ύψος 3,28 m (με τα φτερά) και 5,58 m με την πλώρη του πλοίου πάνω στην οποία είναι τοποθετημένο σήμερα. Φιλοτεχνήθηκε σε λευκό παριανό μάρμαρο για να τιμήσει τη θεά Νίκη που κατεβαίνει από τους ουρανούς για να δαφνοστεφανώσει τους νικητές μιας ναυμαχίας που δεν γνωρίζουμε ακόμη ποιά ακριβώς. Ήταν αφιερωμένο στο Ιερό των Μεγάλων Θεών της Σαμοθράκης και χρονολογείται μεταξύ και 220 και 190 π.Χ. Στο χώρο που είχε τοποθετηθεί, σε μια μαρμάρινη πλώρη καραβιού, γύρω γύρω έτρεχε άφθονο νερό, κι από τη θάλασσα φαινόταν σαν ένα κατάλευκο πλοίο να εφορμά μέσα από καταρράχτες από το βουνό. Για το λόγο αυτό ο χιτώνας της Νίκης είναι υγρός κι έχει κολλήσει στο σώμα της, κι επείδή είναι κατάλευκος διαγράφονται ο αφαλός και το γόνατό της. Σύλληψη μοναδική κι αξεπέραστη. Η Νίκη, για τους αρχαίους Έλληνες είχε φτερά, για να τους θυμίζει πάντα το γεγονός ότι όσο και μεγαλειώδης αν είναι μια νίκη, είναι πάντα εφήμερη, από στιγμή σε στιγμή μπορεί ν’ ανοίξει τα φτερά της και να πετάξει μακρυά.

13282802_1727012417575923_1818857446_o
Η θέση του αγάλματος στον αρχαιολογικό χώρο .(Παλαιόπολη Σαμοθράκης)

 

Όπως κι έγινε, για πάνω από 2000 χρόνια η Νίκη έμεινε στη Σαμοθράκη να κοσμεί το χώρο του Ιερού αρχικά, και μετά όταν η λατρεία των Θεών παρήκμασε, η Νίκη εξαιτίας κάποιου σεισμού, κρύφτηκε στη σαμοθρακίτικη γη.

Όμως το 1863 (τότε που η Σαμοθράκη υπέφερε σιωπηλά κάτω από το βάρος του τούρκικού ζυγού) μια αρχαιολογική αποστολή στην οποία επικεφαλής ήταν ο Κάρολος Σαμπουαζό (1830-1909) (Charles Champoiseau) υποπρόξενος της Γαλλίας στην Αδριανούπολη (σημερινό Εντιρνέ Τουρκίας), έκανε ανασκαφές στο νησί. Ενώ έσκαβαν σε μια χαράδρα στις 15 Απριλίου του 1863, στα βόρεια του νησιού, ένας Έλληνας εργάτης φώναξε στον Σαμπουαζό «Κύριε, εύραμεν μια γυναίκα!» – ήταν η μισή Νίκη της Σαμοθράκης

Ο Σαμπουαζό ήρθε αμέσως σε επικοινωνία με τον πρέσβη της πατρίδας του στην Κωνσταντινούπολη και εκείνος φρόντισε η Τουρκία να δώσει τότε έγκριση για να αποπλεύσει γαλλικό πολεμικό πλοίο και να φορτώσει τη Νίκη της Σαμοθράκης για τη Γαλλία. Την εποχή εκείνη, οι ξένες αποστολές ζητούσαν από την Υψηλή Πύλη άδειες για εκμαγεία με τα οποία υποτίθεται θα έφτιαχναν αντίγραφα, οι Τούρκοι διοικητές αγράμματοι οι περισσότεροι, δεν ήταν και πολύ δύσκολο να εξαπατηθούν και με την άδεια αυτή, το φιρμάνι για τα εκμαγεία, να επιτρέπουν στις αποστολές να παίρνουν στις πατρίδες τους τα γνήσια αγάλματα. Όπως έγινε και με το Έλγιν που πήρε τα μάρμαρα του Παρθενώνα.

13236263_1727012230909275_201255804_n

Το άγαλμα έφτασε στο Λούβρο στις 11 Μαΐου του 1864 και δύο χρόνια μετά εκτέθηκε για πρώτη φορά μετά τις απαραίτητες εργασίες – χωρίς όμως ακόμα να μπορούν να εκθέσουν το επάνω μέρος τους κορμού και τα φτερά.

Το 1875 Αυστριακοί αρχαιολόγοι είδαν στον τόπο της ανασκαφής τα μάρμαρα που ο Σαμπουαζό νόμισε ότι ανήκαν σε τύμβο και αναλογιζόμενοι ελληνικά νομίσματα που απεικόνιζαν τη Νίκη σε πλώρες πλοίων κατάλαβαν ότι επρόκειτο για τμήματα μαρμάρινης πλώρης. Ο Σαμπουαζό έμαθε για τα μάρμαρα της πλώρης το 1879 και κατάφερε να τα πάρει κι αυτά στο Λούβρο. Η συναρμολόγηση και η αποκατάσταση (π.χ. του αριστερού φτερού που βρέθηκε σε πολλά κομμάτια και του δεξιού που ουσιαστικά είναι σχεδόν όλο προσθήκη μια που βρέθηκε ένα πολύ μικρό κομμάτι του) ολοκληρώθηκε το 1884.

Το 1949 η αμερικανική αποστολή του Karl Lehmann και της Phyllis Williams-Lehmann, στη Σαμοθράκη, έφερε στο φως και μια τρίτη, μικρότερη σε μέγεθος Νίκη, πάλι με φτερά, που κοσμούσε το αέτωμα του Ιερού και εκτίθεται στο αρχαιολογικό μουσείο της Σαμοθράκης. Ενώ Αυστριακοί αρχαιολόγοι είχαν ανακαλύψει νωρίτερα τη δεύτερη Νίκη, που αποτελεί ρωμαϊκό αντίγραφο και σήμερα βρίσκεται στο «Kunsthistorisches Museum», στη Βιέννη. Η τρίτη νίκη έμεινε εδώ, αν και πρόσφατα είχε ταξιδέψει ως το μουσείο της ακρόπολης, γύρισε στην πατρίδα της και πολύ σύντομα θα εκτίθεται και πάλι στο αρχαιολογικό μουσείο της Σαμοθράκης.

Ο Lehmann και η σύζυγός του βρήκαν αργότερα (το 1950) σε ανασκαφές και τμήματα του δεξιού χεριού της «Νίκης της Σαμοθράκης». Λίγους μήνες μετά το ίδιο ζευγάρι αρχαιολόγων εντόπισε και δάχτυλα του δεξιού χεριού της ίδιας Νίκης στο προαναφερόμενο αυστριακό μουσείο, που τα είχε ακαταχώρητα και δεν γνώριζε ότι ανήκαν σε εκείνην.Η δεξιά παλάμη της ανασυστάθηκε αποκαλύπτοντας ότι δεν κρατούσε σάλπιγγα όπως πολλοί πίστευαν μέχρι τότε και εκτίθεται επίσης στο Λούβρο, σε χωριστή βιτρίνα κοντά στα άγαλμα.

Το δεξιό φτερό βρέθηκε σχεδόν διαλυμένο εκτός από μικρά κομμάτια του και αποτελεί πρόσθετο έργο ανασύστασης «καθρέφτη» του αριστερού, από εμπειρογνώμονες του Λούβρου. Το άγαλμα εικάζεται ότι κατακρημνίστηκε και έσπασε εξαιτίας μεγάλου σεισμού κατά τον 6ο μ.Χ. αιώνα.Το 1950 όταν συναρμολογήθηκε και η δεξιά παλάμη της, άρχισε να εκτίθεται κι αυτή.

13278037_1727012307575934_331989124_n

Μία εκδοχή των αρχαιολόγων για το αφιέρωμα επί πολλά χρόνια ήταν πως το είχε κάνει ο Δημήτριος ο Πολιορκητής (337-283 π.Χ.) όταν νίκησε τον στόλο του Πτολεμαίου στα ανοιχτά της Κύπρου γύρω στο 290 π.Χ. Σήμερα όμως πολλοί πιστεύουν ότι το αφιέρωσαν οι Ρόδιοι όταν το 191 π.Χ., συμμαχώντας με την Πέργαμο, νίκησαν τον Αντίοχο Γ΄ της Συρίας σε ναυμαχία στα ανοιχτά της Σίδης.

Τον Αύγουστο του 1939 η «Νίκη της Σαμοθράκης» μεταφέρθηκε με μεγάλη δυσκολία με μια ξύλινη ράμπα, ώστε να απομακρυνθεί όπως και όλα τα πολύτιμα εκθέματα του Μουσείου σε ασφαλέστερη τοποθεσία λόγω του πολέμου -φυλάχτηκε μαζί με την Αφροδίτη της Μήλου και τους «Σκλάβους» του Μιχαήλ Αγγέλου στο Château de Valençay.

Το κεφάλι της Νίκης δυστυχώς δεν έχει βρεθεί ακόμα.

Η Νίκη εκτίθεται μακριά από την πατρίδα της, στο Μουσείο του Λούβρου σε περίοπτη θέση, κι εντυπωσιάζει καθημερινά χιλιάδες επισκέπτες.

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s